Dance Science

Τhe multipleselves paradigm

Πώς να ζήσουμε αρμονικά στο παρόν;

Το σώμα μας, σύμφωνα με το thebookoflife.com, έχει τις ρίζες του στο τώρα, αλλά το μυαλό μας ξεπερνά το παρόν και προεκτείνεται τόσο στο μέλλον όσο και στο παρελθόν.

Της Καρολίνας Παππού

«Ζήστε τη στιγμή» και «Αδράξτε την ημέρα»! Αυτά είναι πιθανώς τα δύο πιο κοινά κλισέ για την αντιμετώπιση του στρες, της δυσφορίας, της αναστάτωσης και της στεναχώριας που όλοι μας έχουμε νιώσει κατά καιρούς στη ζωή μας, για ποικίλους λόγους. Από τους φιλοσόφους της νέας εποχής στον βουδιστικό πνευματισμό μέχρι τη σύγχρονη ψυχολογία, οι ειδικοί μας συμβουλεύουν να αφήσουμε κατά μέρος τη θλίψη μας για το παρελθόν και τις ανησυχίες για το μέλλον και να προσπαθήσουμε να αξιοποιήσουμε στο έπακρο το παρόν.

Ακούγεται σαν ένα τετριμμένο έργο. Πράγματι, όλα τα μη ανθρώπινα είδη το κάνουν όλη την ώρα χωρίς να το γνωρίζουν. Αλλά είναι ακριβώς η συνειδητοποίηση, η οποία διακρίνει τα ανθρώπινα όντα από άλλα είδη, που μας καθιστούν τόσο δύσκολο να ζήσουμε στο παρόν.

Η ανθρώπινη ψυχολογία είναι εξελικτικά άμεσα συνδεδεμένη και προγραμματισμένη για να ζήσει στο παρελθόν και στο μέλλον.

Άλλα είδη έχουν ένστικτα και αντανακλαστικά για να βοηθήσουν στην επιβίωσή τους, αλλά η ανθρώπινη επιβίωση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη μάθηση (learning) και το σχεδιασμό (planning).

Δεν μπορείτε να μάθετε χωρίς να ζείτε στο παρελθόν και δεν μπορείτε να προγραμματίσετε χωρίς να ζήσετε στο μέλλον.

Μετανιώνουμε, για παράδειγμα, που πολλοί από εμάς, δυστυχώς, προβληματιζόμαστε και θλιβόμαστε για το παρελθόν.

Όμως, αυτός είναι ένας απαραίτητος πνευματικός μηχανισμός για να μαθαίνουμε από τα δικά μας λάθη, ώστε να αποφύγουμε την επανάληψή τους.

Οι φόβοι για το μέλλον είναι εξίσου σημαντικοί για να μας παρακινήσουν να κάνουμε κάτι που είναι κάπως δυσάρεστο σήμερα, αλλά ίσως να έχει ένα τεράστιο όφελος για την ευημερία μας στο μέλλον. Χωρίς αυτόν τον φόβο δεν θα αποκτούσαμε εκπαίδευση ή δε θα επενδύαμε στο μέλλον μας. Δεν θα μπορούσαμε να αναλάβουμε την ευθύνη για την υγεία μας. Δεν θα αποθηκεύαμε ούτε το φαγητό μας.

Ο άλλος λόγος για τον οποίο είναι τόσο δύσκολο για εμάς να ζήσουμε στο παρόν είναι ότι η ευφυής γνώση μας απλώς αρνείται την ύπαρξή της. Επειδή είναι συνεχής, οποιοδήποτε χιλιοστό του δευτερολέπτου πριν από την παρούσα στιγμή έχει ήδη περάσει (παρελθόν) και οποιοδήποτε χιλιοστό του δευτερολέπτου αργότερα είναι ήδη ένα μέλλον.

Ωστόσο, η συμβουλή «ζήσε για τη στιγμή» πρέπει να εμπεριέχει κάποια αλήθεια σε αυτήν, εφόσον είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένη ως χρήσιμη στρατηγική για την αντιμετώπιση της δυσφορίας και του στρες.

Πράγματι, στοιχεία από έρευνες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που είναι ικανοί να απορρίψουν τις σκέψεις για το παρελθόν και το μέλλον είναι γενικότερα πιο ευτυχισμένοι.

Μπορεί η εξελικτική μας προδιάθεση να επικεντρωθεί υπερβολικά στο παρελθόν και στο μέλλον, με αποτέλεσμα να εξαπατηθούμε προκειμένου να δώσουμε στο παρόν περισσότερο χώρο, καθιστώντας το να αντέξει και να ξεπεράσει καταστάσεις;

Το παράδειγμα πολλαπλών εαυτών – Τhe multiple-selves paradigm)

Ο Dr. Eyal Winter απαντάει σχετικά: «Πιστεύω ότι μπορεί. Μια χρήσιμη στρατηγική είναι να αναγνωρίσουμε ότι το «εγώ» σήμερα δεν είναι ακριβώς το ίδιο πρόσωπο με εμένα χθες ή εμένα αύριο, ότι η διάρκεια ζωής μας αποτελείται από πολλαπλούς εαυτούς σε διαφορετικές βάρδιες, καθώς αναπτύσσουμε και αλλάζουμε καθ ‘όλη τη διάρκεια της ζωή μας. Αυτό δεν είναι ψευδαίσθηση, αλλά πραγματικότητα», τονίζει ο ίδιος και συμπληρώνει σχετικά: «Αν το «εγώ» είναι το άθροισμα των αναμνήσεων μου, των επιθυμιών, των σκέψεων και των συναισθημάτων μου, τότε είναι σαφές ότι σήμερα είμαι πολύ διαφορετικός άνθρωπος από εμένα πριν από είκοσι χρόνια και ποιος ξέρει ποιος μπορεί να είναι σε είκοσι χρόνια από τώρα. Αυτή η πραγματικότητα γίνεται πιο εμφανής σε εμάς όταν κοιτάζουμε το άλμπουμ φωτογραφιών μας από το μακρινό παρελθόν. Οι άνθρωποι που έχουν περάσει από μια μεγάλη κρίση στη ζωή τους θα αναγνώριζαν αυτό το γεγονός πιο εύκολα από τους άλλους».

Ενώ το παράδειγμα πολλαπλών εαυτών μπορεί να φαίνεται τρομακτικό σε μερικούς ανθρώπους, τελικά αυτό είναι πραγματικά ενθαρρυντικό, διότι υποδηλώνει ότι θα ήταν καλό να νοιαζόμαστε και να απασχολούμαστε λιγότερο για τις προηγούμενες λύπες, καθώς και τους μελλοντικούς φόβους.

Ο Dr. Eyal Winter εξηγεί: «Οι παρελθοντικοί και οι μελλοντικοί εαυτοί μας δεν είναι απόλυτα ξένοι για εμάς. Είναι πράγματι οι “συγγενείς” μας, αλλά δεν είναι εμείς. Και ενώ νοιαζόμαστε για τους “συγγενείς” μας, τελικά μας ενδιαφέρει περισσότερο για τους εαυτούς μας».

Μπορεί να κατηγορώ τον παρελθοντικό εαυτό μου για λάθη που έγιναν στο παρελθόν και που επηρεάζουν τη ζωή μου σήμερα, αλλά το πιο επιζήμιο ή επιβλαβές συναίσθημα της μετάνοιας μπορεί να καταστεί άκυρο ή να μηδενιστεί.

Μπορεί να αισθάνομαι ανησυχία για το πώς θα μπορέσω να αντιμετωπίσω τον εαυτό μου μέσα σε λίγα χρόνια, αλλά δεν μπορώ πραγματικά να μάθω πώς θα αισθάνεται για τις νέες συνθήκες που θα βιώνει στο μέλλον, από τη στιγμή που και πάλι δεν θα είμαι ο ίδιο  “εγώ”, συγκριτικά με το παρελθόν.

Όπως υποστηρίζει ο Dr. Eyal Winter: «Το παράδειγμα των πολλαπλών εαυτών μας ενθαρρύνει να κάνουμε κάτι στο οποίο είμαστε αρκετά καλοί από τη φύση μας: στο να είμαστε πραγματικά εγωιστές και να φροντίζουμε κυρίως για τον αληθινό εαυτό μας, αυτόν που ζει στο τώρα».